Wat is MS?
MS is een afkorting voor Multiple Sclerose, een auto-immuunziekte van het centrale zenuwstelsel. Kort gezegd valt het eigen immuunsysteem de beschermlaag om de zenuwen (myeline) aan en raken deze beschadigd. Hierbij gaat het om zenuwen in de hersenen, in het ruggenmerg en de oogzenuwen.
Doordat de zenuwen beschadigd raken ontstaan er laesies, dit zijn eigenlijk een soort van littekens op de zenuwen. Door deze laesies kunnen de zenuwen lastiger, trager of helemaal niet de juiste signalen doorgeven aan de hersenen waardoor er verschillende symptomen kunnen ontstaan. Deze symptomen zijn bij iedereen anders, omdat niet iedereen op dezelfde plek een laesie heeft.
De meest voorkomende symptomen zijn:
⁃ Gevoelsstoornissen (warm/koud)
⁃ Tintelingen of een doof gevoel
⁃ Problemen met lopen en bewegen
⁃ Problemen met balans en coördinatie
⁃ Vermoeidheid
⁃ Pijn
⁃ Oogproblemen
⁃ Problemen met denken, concentratie en geheugen
⁃ Spraakproblemen
⁃ Blaas- en darmproblemen
Helaas zijn dit nog lang niet alle symptomen die door MS kunnen ontstaan, want de lijst gaat nog wel even door. Het zijn er teveel om allemaal op te noemen, maar nu heb je in ieder geval een beeld van wat de symptomen bij MS kunnen zijn.
Bekijk ook vooral even het verduidelijkende filmpje over MS van het Nationaal MS Fonds:
Verloop van MS
MS bestaat uit een Relapse Remitting-fase en/of geleidelijke achteruitgang (progressief). Bij de Relapse Remitting-fase wisselen periodes met schubs (relapsing) en periodes van herstel (remitting) elkaar af. Tijdens een schub zijn er actieve ontstekingen in je hersenen, ruggenmerg en/of oogzenuwen aanwezig. Hierdoor ontstaan er acute symptomen. Als de ontsteking geneest, zullen ook de symptomen verbeteren of misschien zelfs helemaal verdwijnen (maar er is dus altijd een kans dat je hier restverschijnselen aan overhoudt). Een schub en het herstellen hiervan kan dagen, weken of zelfs maanden duren. Hoeveel tijd er tussen de schubs zit is bij iedereen anders en niet te voorspellen. Ook kan er bij MS geleidelijke achteruitgang plaatsvinden, zonder dat er sprake is van actieve ontstekingen of nieuwe laesies. Hierbij worden je functies langzaam steeds slechter.
Medicatie bij MS
Helaas is er nog geen geneesmiddel die de MS helemaal kan stoppen. De enige mogelijkheid op dit moment is om de MS te remmen of het ziekteverloop te veranderen en daar zijn verschillende medicijnen voor. Deze worden opgedeeld in eerste- en tweedelijns medicatie. Je begint eigenlijk altijd met eerstelijns medicatie (uitzonderingen daargelaten). Dit zijn minder zware medicijnen dan de tweedelijns medicatie en hebben minder bijwerkingen, dus als daarmee de MS geremd kan worden is dat heel fijn. Helaas is dat niet altijd het geval en moet er overgeschakeld worden naar tweedelijns medicatie. In ernstige gevallen slaat ook de tweedelijns medicatie niet aan en voor die groep is er sinds december 2022 de mogelijkheid om Stamceltransplantatie (aHSCT) te ondergaan. Dit wordt echter maar vergoed voor 10-20 patiënten per jaar en is onderhevig aan strenge eisen (zeer actieve RRMS, de meest effectieve medicatie slaat niet aan en je moet in een korte periode erg achteruit zijn gegaan).
| Eerstelijns medicatie | Tweedelijns medicatie |
| Interferon-bèta (RRMS, CIS) | Gilenya (RRMS) |
| Glatirameer-acetaat (RRMS, CIS) | Lemtrada (Actieve RRMS) |
| Tecfidera (RRMS) | Mavenclab (Actieve MS) |
| Aubagio (RRMS) | Ocrevus (Actieve MS, PPMS) |
| Zeposia (RRMS) | Tysabri (RRMS) |
| Mayzent (SPMS) | |
| Kesimpta (Actieve RRMS) |
Daarnaast zijn er ook medicijnen om de symptomen van MS te verminderen/verbeteren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan spierverslappers (zoals Baclofen), een medicijn om het lopen te verbeteren (Fampyra) en medicijnen tegen zenuwpijn. Bij RRMS is er ook nog de mogelijkheid om tijdens een schub te behandelen met Methylprednisolon (via een infuus of oraal). Op die manier kan het herstel van een schub versneld worden.
Bronnen: